Tay chân miệng mùa mưa: 6 dấu hiệu cha mẹ cần theo dõi và khi nào đưa trẻ đi viện?

Mùa nóng ẩm và những đợt mưa xen kẽ thường làm các gia đình có con nhỏ lo lắng hơn về bệnh lây qua tiếp xúc. Theo thông tin Bộ Y tế được đăng tải ngày 14-15/07/2026, 6 tháng đầu năm cả nước ghi nhận 57.599 ca tay chân miệng, tăng 96,7% so với cùng kỳ; 66,6% số ca ở miền Nam và nhóm trẻ 1-5 tuổi chiếm phần lớn. Con số này là lý do để chủ động theo dõi, không phải để cha mẹ tự chẩn đoán hoặc hoảng sợ.

Tay chân miệng thường bắt đầu bằng sốt, đau họng, ăn uống kém, sau đó có thể xuất hiện vết loét trong miệng và nốt ban hoặc phỏng ở lòng bàn tay, bàn chân, đầu gối, mông. Nhiều trẻ hồi phục sau khoảng 7-10 ngày, nhưng trẻ nhỏ có thể mất nước nhanh nếu đau miệng, và một số dấu hiệu bất thường cần được đánh giá sớm.

Sáu việc cha mẹ nên làm ngay

1. Cho trẻ nghỉ học và tránh tiếp xúc gần khi đang có triệu chứng. Thực hiện theo hướng dẫn của cơ sở y tế hoặc nhà trường trước khi trẻ quay lại lớp.

1. Rửa tay bằng xà phòng và nước. Người lớn và trẻ nên rửa tay sau khi thay tã, lau dịch tiết, đi vệ sinh và trước khi ăn. Nếu tay nhìn thấy bẩn, ưu tiên xà phòng và nước thay vì chỉ dùng dung dịch sát khuẩn.

1. Vệ sinh đồ chơi và bề mặt thường chạm. Lau tay nắm cửa, bàn ghế, đồ chơi và vật dụng trẻ hay đưa lên miệng; giặt riêng khăn, cốc và đồ dùng cá nhân khi có thể.

1. Không dùng chung cốc, thìa, khăn hoặc bàn chải. Không hôn lên vùng miệng của trẻ đang bệnh và bỏ khăn giấy ngay sau khi lau dịch tiết.

1. Chia nhỏ nước và thức ăn mềm. Đau miệng có thể khiến trẻ uống ít. Mời trẻ từng ngụm nhỏ, chọn thức ăn mềm, mát và phù hợp; theo dõi số lần đi tiểu thay vì chỉ hỏi trẻ có khát không.

1. Ghi lại diễn tiến mỗi ngày. Ghi nhiệt độ, lượng uống tương đối, số lần tiểu, mức tỉnh táo, nôn ói và thời điểm xuất hiện nốt ban. Những thông tin này giúp Dược sĩ hoặc bác sĩ đánh giá thực tế hơn.

Sáu dấu hiệu cần đưa trẻ đi khám sớm

• Trẻ uống rất ít, tiểu ít, môi khô, khóc không có nước mắt hoặc có vẻ mất nước.
• Sốt cao kéo dài, sốt quay lại hoặc trẻ mệt hơn rõ rệt sau khi đã hạ sốt.
• Nôn nhiều, không giữ được nước, đau miệng khiến trẻ gần như không ăn uống.
• Trẻ giật mình liên tục, run tay chân, đi đứng bất thường, lừ đừ hoặc khó đánh thức.
• Thở nhanh, khó thở, tím tái, co giật hoặc yếu một tay chân.
• Tình trạng xấu đi nhanh, cha mẹ cảm thấy trẻ khác hẳn mọi ngày hoặc không thể chăm sóc an toàn tại nhà.

Những điều không nên tự làm

• Không tự mua kháng sinh vì tay chân miệng thường do virus; kháng sinh không thay thế việc theo dõi và khám khi có dấu hiệu nặng.
• Không cho trẻ dùng aspirin nếu chưa có chỉ định rõ của bác sĩ.
• Không chọc vỡ nốt phỏng, không bôi sản phẩm không rõ thành phần lên miệng hoặc da.
• Không ép trẻ ăn nhiều một lúc và không dùng ảnh trên mạng để tự kết luận mức độ bệnh.

Ba câu hỏi nên chuẩn bị khi đi tư vấn

1. Trẻ đã sốt bao lâu, uống được khoảng bao nhiêu và hôm nay đi tiểu mấy lần?
2. Có giật mình nhiều, lừ đừ, nôn, khó thở hoặc dấu hiệu nào khác với ngày thường không?
3. Những thuốc hay sản phẩm chăm sóc nào đã dùng, vào thời điểm nào và trẻ đáp ứng ra sao?

Một bảng ghi ngắn trên điện thoại cũng đủ hữu ích. Nếu cần trao đổi thêm về cách theo dõi, bù nước hoặc đọc nhãn sản phẩm cho trẻ, cha mẹ có thể mang thông tin này đến Dược sĩ tại Nhà Thuốc 80 CS2, 259 Thủ Khoa Huân, Phú Thủy, Phan Thiết, Bình Thuận. Tư vấn trực tiếp không thay thế việc đưa trẻ đi khám khi có dấu hiệu cảnh báo.

Nguồn tham khảo

• Cục Phòng bệnh giao ban trực tuyến công tác phòng, chống dịch bệnh 6 tháng đầu năm 2026 — Bộ Y tế Việt Nam / Vietnam.vn
• About Hand, Foot, and Mouth Disease — U.S. Centers for Disease Control and Prevention