Bổ sung nước và điện giải mùa nắng nóng: uống sao cho đúng?

Mùa nắng nóng ở Phan Thiết làm cơ thể mất nước nhanh hơn, nhất là khi đi ngoài trời, làm việc nhiều, chơi thể thao, sốt, tiêu chảy nhẹ hoặc ăn uống kém. Uống nước tưởng đơn giản, nhưng nhiều người lại uống quá ít, uống dồn một lúc, hoặc dùng nước ngọt thay nước lọc. Khi cơ thể mất cả nước và muối khoáng, cảm giác mệt, đau đầu, chóng mặt hoặc chuột rút có thể xuất hiện.

Bài viết này giúp bạn hiểu khi nào chỉ cần uống nước, khi nào nên nghĩ đến bù điện giải, và trường hợp nào không nên tự xử lý tại nhà.

Vì sao nắng nóng dễ làm cơ thể mất nước?

Khi trời nóng, cơ thể tiết mồ hôi để làm mát. Mồ hôi không chỉ là nước mà còn có một lượng muối khoáng như natri, kali và clorid. Nếu mất nhiều mồ hôi nhưng chỉ uống rất ít nước, cơ thể dễ khát, khô miệng, tiểu ít, nước tiểu sậm màu, mệt và giảm tập trung.

CDC khuyến nghị trong thời tiết nóng nên uống nước thường xuyên, không đợi đến khi khát mới uống. Người làm việc ngoài trời hoặc vận động lâu có thể cần uống từng ngụm đều đặn theo thời gian thay vì uống dồn một lượng lớn khi đã quá mệt.

Khi nào chỉ cần uống nước, khi nào cần điện giải?

Với sinh hoạt bình thường, nước lọc vẫn là lựa chọn chính. Bạn có thể ưu tiên:

• Uống từng ngụm nhỏ nhiều lần trong ngày.
• Mang theo chai nước khi đi làm, đi chợ, đưa trẻ đi học hoặc tập thể thao.
• Ăn thêm thực phẩm nhiều nước như canh, cháo loãng, trái cây phù hợp.
• Theo dõi màu nước tiểu: vàng nhạt thường là dấu hiệu tương đối tốt; vàng sậm, tiểu ít có thể gợi ý uống chưa đủ.

Có thể nghĩ đến bù điện giải khi mất mồ hôi nhiều, vận động kéo dài, làm việc ngoài trời, tiêu chảy nhẹ, nôn ói nhẹ hoặc ăn uống kém. Dung dịch bù nước điện giải cần pha đúng hướng dẫn trên gói. Pha quá đặc hoặc quá loãng đều không tốt, đặc biệt với trẻ em và người lớn tuổi.

Những loại nước nên hạn chế khi trời nóng

Khi khát, nhiều người chọn nước ngọt, trà sữa, cà phê đá hoặc bia vì cảm giác mát nhanh. Tuy nhiên, các loại này không thay thế hoàn toàn nước lọc. Trong ngày nắng nóng, nên hạn chế:

• Nước ngọt nhiều đường vì dễ làm nạp quá nhiều đường mà vẫn không bù nước hiệu quả.
• Rượu bia vì có thể làm cơ thể mất nước thêm và giảm khả năng nhận biết mệt do nóng.
• Cà phê hoặc trà đặc quá nhiều, nhất là khi đang hồi hộp, mất ngủ, tiểu nhiều hoặc có bệnh nền cần kiêng.
• Nước đá quá lạnh uống dồn nhanh khi vừa đi nắng về, vì có thể gây khó chịu ở một số người.

Không cần kiêng tuyệt đối mọi thức uống yêu thích, nhưng nước lọc và dung dịch điện giải dùng đúng cách vẫn nên là nền tảng khi cơ thể đang mất nước.

Ai cần cẩn thận hơn?

Một số nhóm dễ bị ảnh hưởng bởi nắng nóng và mất nước hơn:

• Trẻ nhỏ, vì trẻ mải chơi, chưa biết tự nhắc uống nước và dễ mất nước khi sốt, tiêu chảy.
• Người cao tuổi, vì cảm giác khát có thể giảm và đang dùng nhiều thuốc.
• Phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú.
• Người có bệnh tim mạch, thận, gan, tăng huyết áp, tiểu đường.
• Người đang dùng thuốc lợi tiểu, thuốc huyết áp, thuốc tim mạch hoặc thuốc ảnh hưởng cân bằng nước điện giải.
• Người lao động ngoài trời, shipper, tài xế, người chơi thể thao dưới nắng.

Với các nhóm này, không nên tự uống nhiều điện giải liên tục nhiều ngày mà không hỏi nhân viên y tế. Một số tình trạng bệnh cần kiểm soát lượng nước, muối hoặc đường rất kỹ.

Dấu hiệu cần đi khám sớm

Nắng nóng có thể gây kiệt sức do nhiệt, và nặng hơn là sốc nhiệt. Cần đi khám hoặc gọi cấp cứu nếu có các dấu hiệu sau:

• Lú lẫn, lơ mơ, ngất, co giật.
• Sốt cao, da nóng, thở nhanh, mạch nhanh.
• Đau đầu dữ dội, chóng mặt nhiều, không đứng vững.
• Nôn liên tục, không uống được nước.
• Tiểu rất ít, khô môi nhiều, mắt trũng, mệt lả.
• Chuột rút nhiều, đau cơ kéo dài sau khi làm việc hoặc vận động dưới nắng.
• Trẻ nhỏ li bì, bỏ bú, khó đánh thức hoặc khóc không có nước mắt.

National Weather Service và CDC đều nhấn mạnh: nếu nghi sốc nhiệt, đây là tình trạng cấp cứu. Cần làm mát cơ thể và đưa đến cơ sở y tế ngay, không chờ tự khỏi.

Hỏi Dược sĩ điều gì khi mua điện giải?

Khi cần mua dung dịch bù nước điện giải, bạn có thể hỏi Dược sĩ tại Nha Thuốc 80 CS2:

1. "Tình trạng của tôi/trẻ có phù hợp dùng oresol hoặc điện giải không?"
2. "Gói này pha với bao nhiêu ml nước là đúng?"
3. "Trẻ em, người lớn tuổi hoặc người có bệnh thận/tim/huyết áp có cần lưu ý gì?"
4. "Nếu đang dùng thuốc lợi tiểu, thuốc huyết áp hoặc thuốc tim mạch thì có nên dùng điện giải không?"
5. "Dấu hiệu nào phải đi khám ngay thay vì uống tiếp ở nhà?"

Nội dung này chỉ nhằm hỗ trợ chăm sóc sức khỏe thường ngày, không thay thế chẩn đoán hoặc điều trị. Nếu mất nước do tiêu chảy nặng, nôn nhiều, sốt cao, kiệt sức do nóng hoặc có bệnh nền, hãy đi khám sớm.

Nguồn tham khảo

• CDC: About Heat and Your Health - https://www.cdc.gov/heat-health/about/index.html
• CDC: Heat and Older Adults - https://www.cdc.gov/heat-health/risk-factors/heat-and-older-adults.html
• National Weather Service: Heat Safety - https://www.weather.gov/safety/heat